img
img
img
img
img
img
تاریخ انتشار: ۷ مرداد ۱۴۰۵
زبان فارسی، نبض مشترک در قلب فرهنگ پاکستان است

عمران احمد صدیقی در شهرکتاب:

زبان فارسی، نبض مشترک در قلب فرهنگ پاکستان است

روز سه‌شنبه ۷ مرداد ۱۴۰۵ در نشستی صمیمانه با هدف گسترش دیپلماسی فرهنگی و تقویت پیوندهای ادبی میان دو کشور همسایه، عمران احمد صدیقی، سفیر جمهوری اسلامی پاکستان در ایران، از شهرکتاب بازدید کرد و با مدیران ارشد شهرکتاب درباره زمینه‌های مشترک همکاری در حوزه‌های نشر، ترجمه‌ی ادبیات معاصر و تبادلات تجاری در صنایع فرهنگی گفت‌وگو کرد.

در بخش نخست این برنامه که با بازدید از بخش‌های مختلف شهرکتاب مرکزی آغاز شد، پدرام الوندی، مدیر فروشگاه مرکزی شهرکتاب، ضمن معرفی بخش‌های مختلف، ظرفیت‌های این فروشگاه را به‌عنوان بزرگ‌ترین ویترین محصولات فرهنگی در ایران برای میزبانی از آثار نویسندگان و هنرمندان پاکستانی تشریح کرد.

ضرورت بازخوانی اقبال و کشف دوباره ادبیات معاصر

در بخش دوم برنامه که به نشست مشترک اختصاص داشت، مرتضی کاردر، مدیرعامل نشر هرمس، به شکاف موجود در شناخت متقابل ادبیات معاصر دو کشور اشاره کرد. وی گفت: «باوجود شهرت چهره‌هایی چون «افتخار عارف» و «عارف نوشاهی» در ایران، ادبیات معاصر پاکستان هنوز برای خواننده ایرانی به‌طور کامل کشف نشده است. ما در نشر هرمس معتقدیم اقبال لاهوری فراتر از یک شاعر و بخشی از ادبیات معاصر ماست.»

کاردر افزود: «جای خالی یک نسخه منقح، پاکیزه و شایسته از دیوان کامل اقبال به زبان فارسی حس می‌شود. هرمس آمادگی کامل دارد تا با همکاری سفارت، این اثر ماندگار را به شکلی شایسته منتشر و به نسل جدید معرفی کند.»

یک میلیون نسخه خطی و زنان نویسنده معاصر

در ادامه، علی‌اصغر محمدخانی، معاون فرهنگی شهرکتاب، به پیشینه غنی زبان فارسی در شبه‌قاره پرداخت. وی با اشاره به تدریس زبان فارسی در بیش از ۲۰ دانشگاه پاکستان گفت: «ما با میراثی عظیم روبه‌رو هستیم؛ بیش از یک میلیون نسخه خطی فارسی در شبه‌قاره وجود دارد که بیش از۱۶۰۰ نسخه از آن متعلق به آثار سعدی است. این گنجینه نیازمند فعالیت دوباره مرکز تحقیقات زبان فارسی در اسلام‌آباد است.»

محمدخانی افزود: «پل ادبی ایران و پاکستان باید با تمرکز بر زنان نویسنده دو کشور و ادبیات کودک و نوجوان تقویت شود. معرفی نویسندگانی چون کشور ناهید، فهمیده ریاض و پروین شاکر و برگزاری همایش‌های مشترک میان زنان نویسنده دو کشور در تهران و اسلام‌آباد، از اولویت‌های فرهنگی ما خواهد بود.»

سی سال کیفیت؛ از محصولات خلاقانه تا تأکید بر کپی‌رایت

فرح نظری، مدیرعامل شرکت بازرگانی شهرکتاب، سومین سخنران این نشست بود که به تشریح کارنامه سی‌ساله شهرکتاب پرداخت. وی اظهار داشت: «تمرکز ما همواره بر تأمین محصولات باکیفیت و ارتقای ذائقه مخاطب بوده است. همچنین شهرکتاب همواره از پیشگامان رعایت کپی‌رایت در ایران بوده است.» نظری با اشاره به پتانسیل‌های تجاری دوجانبه افزود: «ما آمادگی داریم در حوزه محصولات خلاقانه کودکان، نوشت‌افزار و ملزومات هنری با تولیدکنندگان برتر پاکستانی تبادل کالا داشته باشیم تا اقتصاد فرهنگ نیز در کنار معنا، جایگاه خود را پیدا کند.»

سفیر پاکستان: به دنبال پیوندهای نخبگانی و انسانی هستیم

عمران احمد صدیقی، سفیر پاکستان در ایران، با ابراز خرسندی از حضور در شهرکتاب و مشاهده فضای فرهنگی آن، به ریشه‌های مشترک اردو و فارسی اشاره کرد. وی گفت: «زبان فارسی قرن‌ها زبان رسمی، آموزشی و فکری سرزمین ما بوده است. اگرچه پس از سقوط امپراتوری مغول (گورکانی) این پیوند تا حدی ضعیف شد، اما امثال فیض احمد فیض نشان دادند که بدون فارسی، رسیدن به ژرفای ادبیات اردو ناممکن است.»

سفیر پاکستان ضمن استقبال از تشکیل کارگروه مشترک، پیشنهاد داد همکاری‌ها از سطح رسمی به سطح نخبگانی و مردمی منتقل شود: «ما مترجمان اردوی توانمندی در قم و تهران داریم، اما نباید به ترجمه آثار مذهبی محدود بمانیم. برگزاری نمایشگاه‌های تاریخی و رویدادهای مشترک با شهرکتاب می‌تواند تصویری تازه و زنده از پاکستان امروز به ایرانیان ارائه دهد.»

فراتر از جغرافیا؛ کتاب به‌مثابه پنجره‌ای به خانه‌ی همسایه

مدیرعامل مؤسسه شهرکتاب نیز در این دیدار با اشاره به پیوندهای دیرینه ایران و پاکستان، تأکید کرد که همسایگی دو کشور تنها به مرزهای جغرافیایی محدود نمی‌شود، بلکه بر بنیانی از اشتراکات زبانی، ادبی، تاریخی و معنوی استوار است. وی با  اشاره به نزدیکی دیرینه فارسی و اردو، این میراث مشترک را زمینه‌ای زنده برای تعمیق شناخت متقابل دو ملت دانست و اظهار کرد که ادبیات و فرهنگ می‌توانند فراتر از مرزهای سیاسی، میان جوامع، پیوندی پایدار ایجاد کنند.

جعفرآبادی با تأکید بر اینکه شناخت ملت‌ها تنها از مسیر تحولات سیاسی شکل نمی‌گیرد، کتاب را فرصتی برای ورود به جهانِ زیسته انسان‌ها و درک امیدها، رنج‌ها و آرزوهای آنان توصیف کرد. وی ترجمه را نیز صرفاً یک فعالیت ادبی ندانست، بلکه آن را شکلی عمیق از تعامل فرهنگی خواند که پنجره‌ای تازه به زندگی و اندیشه مردم دو کشور می‌گشاید و تصویری واقعی‌تر از یکدیگر در اختیار آنان قرار می‌دهد.

او در پایان با اشاره به ظرفیت‌های شهرکتاب در عرصه فرهنگ و نشر، از آمادگی این مؤسسه برای گسترش همکاری با پاکستان خبر داد و بر ضرورت تداوم گفت‌وگو میان نویسندگان، مترجمان، ناشران، دانشگاهیان و دیگر فعالان فرهنگی دو کشور تأکید کرد. وی ابراز امیدواری کرد این دیدار سرآغاز برنامه‌هایی ماندگار برای معرفی ادبیات معاصر، توسعه ترجمه آثار و تقویت ارتباط مستقیم میان اهل فرهنگ ایران و پاکستان باشد؛ ارتباطی که بتواند دوستی دیرینه دو ملت را در قالب همکاری‌هایی زنده و پایدار تداوم بخشد.

این برنامه با امضای دفتر یادبود شهرکتاب توسط سفیر به پایان رسید. وی در نوشته خود با قدردانی از نقش شهرکتاب در ترویج دانش و فرهنگ، بر گسترش همکاری‌های فرهنگی و تقویت ارتباط میان اندیشمندان ایران و پاکستان تأکید کرد.

عکس: پریا فتحی و مجتبی سالک